Ο νόμος για τη «Γαλάζια Πατρίδα», το casus belli και τα σενάρια έντασης που ανοίγουν ξανά
Ο Ρετζέπ Ταγίπ Ερντογάν φαίνεται αποφασισμένος να περάσει τη «Γαλάζια Πατρίδα» από τη θεωρία στην πράξη. Και αυτή τη φορά όχι μόνο με δηλώσεις ή χάρτες, αλλά με επίσημο κρατικό νόμο.
Σύμφωνα με τις πληροφορίες που διαρρέουν από την Τουρκία, το AKP επεξεργάζεται νομοσχέδιο που θα δίνει στην τουρκική ηγεσία τη δυνατότητα να καθορίζει θαλάσσιες ζώνες δικαιοδοσίας, να εγκρίνει γεωτρήσεις, εξορύξεις, αλιευτικές δραστηριότητες και ακόμη και θαλάσσια πάρκα σε περιοχές του Αιγαίου και της Ανατολικής Μεσογείου που η Ελλάδα και η Κύπρος θεωρούν δικά τους κυριαρχικά δικαιώματα.
Η ουσία όμως βρίσκεται αλλού:
η Άγκυρα επιχειρεί να μετατρέψει τις πάγιες τουρκικές διεκδικήσεις σε επίσημη κρατική γραμμή με νομική υπόσταση.
Μέχρι σήμερα η «Γαλάζια Πατρίδα» λειτουργούσε ως στρατηγικό δόγμα. Τώρα ο Ερντογάν προσπαθεί να τη θεσμοθετήσει. Αυτό σημαίνει ότι η Τουρκία θα μπορεί πλέον να παρουσιάζει τις θέσεις της όχι ως πολιτικές απόψεις, αλλά ως «κατοχυρωμένα εθνικά δικαιώματα».
Το πιο ανησυχητικό είναι ότι παράλληλα επανέρχεται ανοιχτά το casus belli. Ο σύμβουλος του Ερντογάν, Ερχάν Τσαρί, ξεκαθάρισε ότι η τουρκική θέση για τα 6 ναυτικά μίλια δεν αλλάζει και ότι εξακολουθεί να ισχύει η απόφαση του 1995 περί «αιτίας πολέμου» αν η Ελλάδα επεκτείνει τα χωρικά της ύδατα στα 12 μίλια.
Παράλληλα, τουρκικοί αναλυτικοί κύκλοι μιλούν πλέον ανοιχτά για:
- «γκρίζες ζώνες»,
- βραχονησίδες,
- αποστρατιωτικοποίηση νησιών,
- ακόμη και δυνατότητα παρέμβασης του τουρκικού Ναυτικού σε περιοχές του Αιγαίου.
Ο αναλυτής Μέτε Σοχτάογλου υποστήριξε δημόσια ότι το νέο νομικό πλαίσιο θα μπορούσε να επιτρέψει στην Άγκυρα να εμφανίζει νησίδες και βραχονησίδες ως περιοχές «υπό τουρκικό έλεγχο».
Γιατί όμως ο Ερντογάν προχωρά τώρα;
Στην Τουρκία κυριαρχεί το τελευταίο διάστημα η αίσθηση ότι η Ελλάδα ενισχύεται γεωπολιτικά μέσα από τις ενεργειακές συνεργασίες, τις συμφωνίες με μεγάλες εταιρείες, τις σχέσεις με το Ισραήλ και την αμυντική της αναβάθμιση. Στην Άγκυρα μιλούν ανοιχτά για «περικύκλωση» της Τουρκίας στην Ανατολική Μεσόγειο.
Μέσα σε αυτό το κλίμα, η «Γαλάζια Πατρίδα» λειτουργεί και ως εσωτερικό πολιτικό μήνυμα: ότι η Τουρκία δεν υποχωρεί και δεν αποδέχεται τον περιορισμό της στο Αιγαίο.
Το μεγάλο ερώτημα πλέον είναι τι θα ακολουθήσει.
Το ενδεχόμενο γενικευμένου πολέμου δεν θεωρείται σήμερα το πιθανότερο σενάριο. Όμως αρκετοί αναλυτές θεωρούν πιο πιθανό ένα θερμό επεισόδιο χαμηλής ή μεσαίας έντασης:
- περισσότερες παραβιάσεις,
- παρενοχλήσεις ερευνητικών σκαφών,
- κινήσεις σε αμφισβητούμενες περιοχές,
- ή υβριδικές πιέσεις μέσω μεταναστευτικών ροών και παραπληροφόρησης.
Η ουσία είναι ότι η Άγκυρα φαίνεται να προσπαθεί να δημιουργήσει ένα νέο «κανονικό» στο Αιγαίο. Να περάσει σταδιακά την ιδέα ότι η Τουρκία έχει λόγο σχεδόν παντού και ότι καμία κίνηση στην Ανατολική Μεσόγειο δεν μπορεί να γίνει χωρίς τη δική της συμμετοχή ή έγκριση.
Και αυτό είναι που κάνει το νέο νομοσχέδιο πολύ πιο σοβαρό από μία ακόμη επικοινωνιακή ένταση ανάμεσα σε Αθήνα και Άγκυρα.
